KOMISIJA ZA LJUDSKA PRAVA OSUDILA POKUŠAJ DISKRIMINACIJE U GRADSKOM VIJEĆU TUZLA – STAROSNA DOB NE MOŽE BITI OSNOV ZA USKRAĆIVANJE PRAVA

Diskriminacija po osnovu starosne dobi predstavlja povredu Ustava Bosne i Hercegovine, Evropske konvencije o ljudskim pravima, Zakona o zabrani diskriminacije BiH i krivičnog zakonodavstva koje štiti ravnopravnost građana

Komisija za ljudska prava i slobode Gradskog vijeća Tuzla razmatrala je događaje i raspravu vođenu na 16. sjednici Gradskog vijeća Tuzla povodom davanja saglasnosti za imenovanje direktora jednog javnog preduzeća.

Komisija smatra da je tokom rasprave od strane vijećnice Naše stranke Dragana Berberović – Gargo došlo do neprihvatljivog pokušaja diskriminacije po osnovu starosne dobi, kada je kandidat za direktora osporavan isključivo zbog činjenice da je starije životne dobi, iako nije imao ni protivkandidata.

Posebno zabrinjava činjenica da je takav stav iznošen i prije sjednice u javnosti i medijima, te ponavljan tokom same sjednice Gradskog vijeća, uz pozive vijećnicima da ne podrže kandidata zbog njegove starosne dobi, ali i nastavljen nakon sjednice Vijeća.

Komisija podsjeća da je diskriminacija po osnovu starosne dobi izričito zabranjena Zakonom o zabrani diskriminacije Bosne i Hercegovine, te da je zabrana diskriminacije garantovana i Ustavom Bosne i Hercegovine i Evropskom konvencijom za zaštitu ljudskih prava i osnovnih sloboda, koja u BiH ima prioritet nad svima zakonima.

Prema članu 2. Zakona o zabrani diskriminacije Bosne i Hercegovine, diskriminacijom se smatra svako različito postupanje, uključujući svako isključivanje, ograničavanje ili davanje prednosti prema licu ili grupi lica na osnovu stvarnih ili pretpostavljenih ličnih svojstava.

Zakon kao zabranjene osnove diskriminacije posebno navodi, između ostalog: rasu, boju kože, jezik, vjeru, nacionalno ili socijalno porijeklo, političko ili drugo uvjerenje, imovinu, društveni položaj, starosnu dob, te druga lična svojstva. Zabrana diskriminacije, prema članu 6. Zakona, odnosi se i na djelovanje javnih organa i nosilaca javnih funkcija, ali i medija koji su dužni u svom radu osigurati jednako postupanje prema svim licima i suzdržati se od svakog postupanja koje bi moglo predstavljati diskriminaciju ili poticanje na diskriminaciju.

Postupanje vijećnice Naše stranke Dragane Berberović – Gargo, prema ocjeni Komisije, predstavlja povredu ustavnog principa jednakosti građana, povredu međunarodnih standarda zaštite ljudskih prava, kao i postupanje suprotno Zakonu o zabrani diskriminacije Bosne i Hercegovine, ali ima i krivičnopravni značaj u smislu odredbi krivičnog zakonodavstva Bosne i Hercegovine u članu 145. i Federacije Bosne i Hercegovine u članu 177., koje štite ravnopravnost građana.

Posebno je važno naglasiti da nijednim zakonom u Bosni i Hercegovini nije propisana starosna granica koja bi bila prepreka za kandidaturu ili imenovanje na funkciju direktora u ovom slučaju. To znači da starosna dob ne može biti kriterij za uskraćivanje podrške kandidatu, posebno jer kandidat nije imao protukandidata.

Komisija također smatra posebno problematičnim pokušaj da se diskriminacija opravda tvrdnjom da bi imenovanje kandidata „ugrozilo mlade“. Zaštita mladih jeste važan društveni cilj, ali ne može i ne smije biti izgovor za diskriminaciju bilo kojeg građanina.

U konkretnom slučaju takav argument predstavlja zloupotrebu mladih za nezakoniti politički napad na kandidata, posebno imajući u vidu da kandidat nije imao nijednog protukandidata, niti je rasprava bila zasnovana na stručnim ili profesionalnim kriterijima.

Komisija naglašava da bi bilo jednako neprihvatljivo kada bi se u Gradskom vijeću Tuzla iznijela inicijativa da se za nekog kandidata ne glasa zato što je:

 Bošnjak

 Srbin

 Hrvat

 Rom

 ili pripadnik bilo koje druge nacionalnosti ili po bilo kojem ličnom osnovu.

Takvo postupanje bi nesumnjivo predstavljalo diskriminaciju i bilo bi potpuno nedopustivo.

Iz tog razloga Komisija smatra da je jednako nedopustivo diskriminisati nekoga zbog starosne dobi.

Komisija također konstatuje da je vijećnica Naše stranke Dragana Berberović – Gargo i nakon sjednice Gradskog vijeća Tuzla nastavila sa javnim diskriminatornim istupima po osnovu starosne dobi.

Takav diskriminatorni narativ prenesen je i u javni prostor kroz medijsko izvještavanje, uključujući i priloge emitovane na BHRT-u u emisijama Dnevnik 2 i Dnevnik 3 od 15.03.2026. godine, čime je zabranjena diskriminacija dodatno prezentirana široj javnosti.

Komisija za ljudska prava i slobode Gradskog vijeća Tuzla, između ostalog, zauzela je stav da je pozivanje da se ne glasa za kandidata isključivo zbog njegove starosne dobi predstavljalo povredu ljudskih prava i sloboda, kao i poticanje na zabranjenu diskriminaciju.

Komisija poziva sve nosioce javnih funkcija da u javnim raspravama dosljedno poštuju principe jednakosti i zabrane diskriminacije, te da političke rasprave vode isključivo na osnovu zakonitih kriterija.

Grad Tuzla je sredina koja se ponosi svojom antifašističkom, građanskom i tolerantnom tradicijom, i zato je posebno važno da javne institucije ostanu dosljedne tim vrijednostima.

U prilogu ovog saopštenja dostavljaju se stavovi i zaključci Komisije za ljudska prava i slobode Gradskog vijeća Tuzla doneseni povodom rasprave na 16. sjednici Gradskog vijeća Tuzla.

  PREDSJEDNIK KOMISIJE

  Mirnes Ajanović

Stav i zaključci Komisije za ljudska prava i slobode Gradskog vijeća Tuzla povodom rasprave na 16. sjednici Gradskog vijeća Tuzla

Komisija za ljudska prava i slobode Gradskog vijeća Tuzla razmatrala je okolnosti rasprave vođene na 16. sjednici Gradskog vijeća Tuzla, u vezi sa tačkom dnevnog reda koja se odnosila na davanje saglasnosti za imenovanje direktora javnog preduzeća.

UVODNO OBRAZLOŽENJE – hronologija događaja

Komisija konstatuje da su prije održavanja 16. sjednice Gradskog vijeća Tuzla u javnosti i medijima izneseni zabranjeni diskriminatorni stavovi vijećnice Naše stranke Dragane Berberović – Gargo, u kojima se kao razlog protiv davanja saglasnosti za imenovanje direktora navodila starosna dob kandidata.

Tokom same sjednice Gradskog vijeća Tuzla takvo diskriminatorno djelovanje je nastavljeno, uz pozivanje vijećnika da ne glasaju za kandidata isključivo zbog njegove starosne dobi, čime je izvršeno i javno poticanje drugih vijećnika na diskriminatorno postupanje.

U raspravi je dodatno isticano da bi imenovanje takvog kandidata navodno bilo „na štetu mladih“, iako:

 nijednim zakonom nije propisana starosna granica za kandidaturu ili imenovanje na predmetnu funkciju,

 kandidat nije imao protukandidata,

 rasprava nije bila usmjerena na stručne ili profesionalne kriterije, već isključivo na lično svojstvo kandidata.

Vijećnica Naše stranke Dragana Berberović – Gargo je i nakon sjednice Gradskog vijeća Tuzla nastavila sa diskriminatornim izjavama u javnosti, kojima se priključio i BHRT u emisijama Dnevnik 2 i Dnevnik 3 od 15.03.2026. godine, čime je diskriminatorni narativ dodatno prenesen u javni prostor.

Komisija za ljudska prava i slobode Gradskog vijeća Tuzla konstatuje da je u takvim okolnostima djelovanje vijećnice bilo usmjereno isključivo na lično svojstvo kandidata – njegovu starosnu dob, te da takvo postupanje predstavlja oblik diskriminacije i javnog poticanja na diskriminaciju zabranjen:

 Ustavom Bosne i Hercegovine,

 Evropskom konvencijom o ljudskim pravima i osnovnim slobodama,

 Zakonom o zabrani diskriminacije Bosne i Hercegovine,

 te relevantnim odredbama krivičnog zakonodavstva Bosne i Hercegovine koje štite ravnopravnost građana.

Navedene radnje nisu bile izolovana izjava u jednoj raspravi, već su predstavljale kontinuirano djelovanje prije sjednice, tokom sjednice i nakon sjednice Gradskog vijeća Tuzla, što jasno ukazuje na postojanje svjesnog i upornog djelovanja usmjerenog na osporavanje kandidata isključivo zbog njegove starosne dobi.

Komisija smatra da takvo kontinuirano javno djelovanje, uključujući pozivanje drugih vijećnika i drugih lica da postupaju na diskriminatoran način, predstavlja ozbiljno narušavanje principa ravnopravnosti građana i zaštite ljudskih prava u javnom djelovanju nosilaca javnih funkcija.

1. Ustavni princip zabrane diskriminacije

Prema članu II/4 Ustava Bosne i Hercegovine, uživanje prava i sloboda osigurano je svim licima bez diskriminacije po bilo kojoj osnovi, uključujući rasu, boju kože, jezik, vjeru, političko ili drugo mišljenje, nacionalno ili socijalno porijeklo, povezanost s nacionalnom manjinom, imovinu, rođenje ili drugi status.

U ustavnoj i evropskoj pravnoj praksi starosna dob se smatra jednim od oblika „drugog statusa“, zbog čega diskriminacija po osnovu starosti predstavlja zabranjen oblik diskriminacije.

Ovaj ustavni princip obavezuje sve organe javne vlasti u Bosni i Hercegovini, uključujući organe lokalne samouprave, da u svom radu i odlučivanju osiguraju jednako postupanje prema svim licima i da se uzdrže od svakog postupanja koje bi moglo dovesti do diskriminacije po bilo kojem ličnom svojstvu.

U tom smislu, i postupanje nosilaca javnih funkcija u predstavničkim tijelima, uključujući Gradsko vijeće Tuzla, mora biti zasnovano na principima ustavne jednakosti, zabrane diskriminacije i poštivanja ljudskog dostojanstva svakog građanina.

2. Evropski standardi zaštite od diskriminacije

Evropska konvencija za zaštitu ljudskih prava i osnovnih sloboda, koja u BiH ima prioritet nad svima zakonima, posebno njen član 14, zabranjuje diskriminaciju u uživanju prava i sloboda garantovanih Konvencijom po osnovu različitih ličnih svojstava.

Dodatno, Protokol br. 12 uz Evropsku konvenciju o ljudskim pravima proširuje ovu zaštitu i zabranjuje diskriminaciju u svakom postupku javnih organa, bez obzira na to da li je riječ o ostvarivanju prava iz same Konvencije.

Ove međunarodne pravne odredbe, koje imaju direktnu primjenu u pravnom poretku Bosne i Hercegovine, obavezuju sve javne institucije, uključujući i Gradsko vijeće Tuzla, da u svom djelovanju i odlučivanju postupaju u skladu sa principima jednakosti građana, zabrane diskriminacije i poštivanja ljudskog dostojanstva.

3. Zakon o zabrani diskriminacije Bosne i Hercegovine

Prema članu 2. Zakona o zabrani diskriminacije Bosne i Hercegovine, diskriminacijom se smatra svako različito postupanje, uključujući svako isključivanje, ograničavanje ili davanje prednosti prema licu ili grupi lica na osnovu stvarnih ili pretpostavljenih ličnih svojstava.

Zakon kao zabranjene osnove diskriminacije posebno navodi, između ostalog:

 rasu

 boju kože

 jezik

 vjeru

 nacionalno ili socijalno porijeklo

 političko ili drugo uvjerenje

 imovinu

 društveni položaj

 starosnu dob

 te druga lična svojstva.

Prema članu 3. Zakona, neposredna diskriminacija postoji kada se neko lice, zbog nekog ličnog svojstva, stavlja ili bi moglo biti stavljeno u nepovoljniji položaj u odnosu na druga lica u istoj ili sličnoj situaciji.

Posebno je značajna odredba člana 4. Zakona o zabrani diskriminacije Bosne i Hercegovine, prema kojoj se poticanje na diskriminaciju smatra oblikom diskriminacije.

To znači da i pozivanje drugih lica da postupaju diskriminatorno, odnosno javno zagovaranje da se prema određenom licu postupa nepovoljnije zbog njegovog ličnog svojstva, predstavlja zabranjeno postupanje.

Zabrana diskriminacije, prema članu 6. Zakona, odnosi se i na djelovanje javnih organa i nosilaca javnih funkcija, ali i medija koji su dužni u svom radu osigurati jednako postupanje prema svim licima i suzdržati se od svakog postupanja koje bi moglo predstavljati diskriminaciju ili poticanje na diskriminaciju.

4. Nepostojanje zakonske starosne granice

Komisija posebno naglašava da nijednim važećim zakonom nije propisana starosna granica koja bi predstavljala prepreku za kandidaturu ili imenovanje na funkciju direktora u predmetnom slučaju.

U takvim okolnostima starosna dob ne može predstavljati zakonski kriterij za uskraćivanje podrške kandidatu, posebno imajući u vidu činjenicu da kandidat nije imao protukandidata, te da rasprava nije bila zasnovana na stručnim ili profesionalnim kriterijima, već isključivo na njegovom ličnom svojstvu – starosnoj dobi.

5. Paralela koja pokazuje ozbiljnost diskriminacije

Komisija naglašava da bi bilo jednako neprihvatljivo kada bi se u Gradskom vijeću Tuzla iznijela inicijativa da se za nekog kandidata ne glasa zato što je:

 Bošnjak

 Srbin

 Hrvat

 Rom

 pripadnik bilo koje druge nacionalnosti

 ili bilo kakvom ličnom svojstvu.

Takvo postupanje bi nesumnjivo predstavljalo zabranjeni oblik diskriminacije i bilo bi u potpunoj suprotnosti sa ustavnim i zakonskim principima jednakosti građana.

Iz tog razloga Komisija smatra da je jednako neprihvatljivo i pravno nedopustivo korištenje starosne dobi kao kriterija za uskraćivanje podrške kandidatu u postupku odlučivanja javnog organa.

6. Zloupotreba argumenta o zaštiti mladih

Komisija naglašava da je zaštita mladih legitimna i važna javna politika, te da podrška mladima mora biti trajni cilj institucija i društva.

Međutim, u konkretnom slučaju takav argument nije imao pravno niti činjenično utemeljenje, posebno imajući u vidu da nije postojao nijedan drugi kandidat, niti je rasprava bila zasnovana na stvarnoj konkurenciji između kandidata.

U takvim okolnostima Komisija smatra da je pozivanje na zaštitu mladih korišteno kao argument za osporavanje kandidata isključivo zbog njegove starosne dobi, što predstavlja zloupotrebu pitanja položaja mladih u cilju opravdavanja diskriminatornog i nezakonitog djelovanja po osnovu starosne dobi.

7. Krivičnopravni aspekt

Komisija podsjeća da su u krivičnim zakonima u poglavljima „Krivična djela protiv slobode i prava čovjeka i građanina“ normirane odredbe koje štite ravnopravnost građana.

Tako Krivični zakon Bosne i Hercegovine u članu 145., kao i Krivični zakon Federacije Bosne i Hercegovine u članu 177., propisuju krivično djelo povrede ravnopravnosti čovjeka i građanina, koje postoji kada se, na osnovu ličnih svojstava, nekome uskrati ili ograniči pravo koje mu pripada po zakonu ili kada se takvo pravo stavlja u nepovoljniji položaj u odnosu na druga lica.

Komisija također podsjeća na odredbe članova 28–30 Krivičnog zakona Federacije Bosne i Hercegovine, koje regulišu institut pokušaja krivičnog djela, odnosno situacije kada učinitelj s umišljajem započne činjenje krivičnog djela, ali ga ne dovrši, ali se krivično procesuira kao izvršeno djelo.

U kontekstu navedenih zakonskih odredbi, Komisija naglašava i da javno pozivanje drugih lica da postupaju na diskriminatoran način može predstavljati radnju koja ima krivičnopravni značaj, posebno kada dolazi od nosilaca javnih funkcija u postupku odlučivanja javnih organa.

ZAKLJUČCI KOMISIJE

Komisija za ljudska prava i slobode Gradskog vijeća Tuzla:

1. konstatuje da starosna dob ne može biti kriterij za odlučivanje o imenovanju na javne funkcije ukoliko takvo ograničenje nije propisano zakonom;

2. naglašava da je diskriminacija po osnovu starosne dobi zabranjena Ustavom Bosne i Hercegovine, Evropskom konvencijom za zaštitu ljudskih prava i osnovnih sloboda, Zakonom o zabrani diskriminacije Bosne i Hercegovine, te relevantnim odredbama državnog i federalnog krivičnog zakonodavstva;

3. zauzima stav da je postupanje vijećnice Dragane Berberović – Gargo, pozivanjem da se ne glasa za kandidata isključivo zbog njegove starosne dobi, predstavljalo povredu ljudskih prava i sloboda kandidata;

4. smatra da pozivanje vijećnika da ne podrže kandidata isključivo zbog njegove starosti predstavlja poticanje na zabranjenu diskriminaciju;

5. ističe da takvo diskriminatorno postupanje nanosi štetu ugledu Gradskog vijeća Tuzla i grada Tuzle kao sredine koja baštini vrijednosti jednakosti, tolerancije i poštivanja ljudskih prava, antifašističku i građansku tradiciju, i zato je posebno važno da javne institucije ostanu dosljedne tim vrijednostima;

6. poziva sve nosioce javnih funkcija da u svom djelovanju dosljedno poštuju ustavne i zakonske principe jednakosti i zabrane diskriminacije;

7. zadužuje predsjednika Komisije za ljudska prava i slobode Gradskog vijeća Tuzla da na prvoj narednoj sjednici Kolegija Gradskog vijeća Tuzla prezentira stavove i zaključke Komisije, te predloži da Kolegij Gradskog vijeća razmotri potrebne institucionalne mjere i dalje radnje u cilju sprečavanja i osude diskriminacije u radu Gradskog vijeća Tuzla.

  PREDSJEDNIK KOMISIJE

  Mirnes Ajanović